ქონების დაყადაღება: სამართლებრივი პროცედურა თუ პოლიტიკური დევნა?

პოლიტიკა - 11:24, 20 Aug, 2014

2685

ერთ–ერთ გახმაურებულ საქმეზე, სადაც საქართველოს ყოფილ პრეზიდენტსა და სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურის ყოფილ უფროსს ბრალად ედებათ დიდი ოდენობით საბიუჯეტო თანხების გაფლანგვა, პროკურატურის შუამდგომლობის საფუძველზე სასამართლომ მთლიანად დააყადაღა როგორც თვით ბრალდებულის, ასევე მისი ახლო ნათესავების საკუთრებაში არსებული ქონება და საბანკო ანგარიშები და შესაბამისად მათ შეუზღუდა საკუთრების კონსტიტუციური უფლება.

სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება უკანონოა შემდეგ გარემოებათა გამო:

– გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში, მოსამართლე აცხადებს, რომ საქმეში არსებული მტკიცებულებები ,,ასაბუთებენ ქონებაზე ყადაღის დადების აუცილებლობას, რადგან არსებობს საკმარისი მონაცემები, რომ მოსალოდნელი ქონებრივი პასუხისმგებლობის თავიდან არიდების მიზნით, ბრალდებული გაასხვისებს ან სხვაგვარად გადამალავს მისი და მასთან დაკავშირებული პირების სახელზე რიცხულ ქონებას, ასევე გადამალავს მის სახელზე გახსნილ საბანკო ანგარიშებზე არსებულ თანხებს.“

მოსამართლის ეს მსჯელობა მცდარია, ვინაიდან მტკიცებულებები, რომელზედაც იგი აპელირებს, საერთოდ არ მიუთითებენ ქონების გადამალვასთან დაკავშირებულ ბრალდებულის ქმედებასა თუ მცდელობაზე. ეს არის მტკიცებულებები, რომლის საფუძველზედაც პროკურატურამ პირს წარუდგინა ბრალდება და არა მონაცემები, რომელიც განაპირობებენ ქონებაზე ყადაღის დადებას.

,,ქონებრივი პასუხისმგებლობის“ ქვეშ სისხლისსამართალწარმოებაში იგულისხმება ქონების ჩამორთმევა, როგორც სასჯელის სახე. სისხლის სამართლის კოდექსის 52–ე მუხლის შესაბამისად ,,ქონების ჩამორთმევა ნიშნავს დანაშაულის საგნის ან/და იარაღის, დანაშაულის ჩასადენად გამიზნული ნივთის ან/და დანაშაულებრივი გზით მოპოვებული ქონების სახელმწიფოს სასარგებლოდ უსასყიდლოდ ჩამორთმევას.“

ჩვენს მიერ მოყვანილი საქმის მიხედვით კი ყოფილი პრეზიდენტისა და სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურის ყოფილი უფროსის მიმართ წარდგენილი ბრალდება (რამდენად დასაბუთებულია ეს სხვა საკითხია!) საერთოდ არ ითვალისწინებს ბრალდებულების მიერ დანაშაულებრივი გზით ქონების მოპოვებას და შესაბამისად თეორიულადაც გამორიცხულია, რომ მათ სასჯელის სახით ქონების ჩამორთმევა დაენიშნოთ.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსამართლის მითითება ბრალდებულის მიზანზე თავიდან აირიდოს მოსალოდნელი ქონებრივი პასუხისმგებლობა, არაადეკვატურია.

– სასამართლოს თავისი გადაწყვეტილების ერთ–ერთ არგუმენტად მოჰყავს საკანონმდებლო დებულება: ,,...თუ ბრალდებული თანამდებობის პირია, პროკურორი ვალდებულია სასამართლოს წინაშე დააყენოს შუამდგომლობა თანამდებობის პირის ქონებაზე, მათ შორის, საბანკო ანგარიშებზე, ყადაღის დადების, აგრეთვე თანამდებობის პირის მიერ სახელმწიფოს სახელით დადებული ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების შეჩერების ან სარჩელის უზრუნველყოფის სხვა ღონისძიებების განხორციელების თაობაზე.“

სასამართლოს მიერ აღნიშნული ნორმის არგუმენტად მოყვანა უადგილოა, ვინაიდან იგი გულისხმობს თანამდებობის პირის მიერ ჩადენილი დანაშაულის შედეგად მიმდინარე ღონისძიებების შეჩერებას.

მოცემულ საქმეზე კი ბრალდებულები არიან საქართველოს ყოფილი პრეზიდენტი, რომელსაც უფლებამოსილების ვადა ამოეწურა 2013 წლის ნოემბერში და სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურის ყოფილი უფროსი, რომელიც თანამდებობიდან გათავისუფლდა 2013 წლის თებერვალში. ქმედებებს, რომელთა ჩადენაშიც მათ ბრალს სდებენ, საქმის მასალების მიხედვით ადგილი ჰქონდა 2009–2013 წლებში და არ არის დაკავშირებული დღესდღეობით რაიმე ვალდებულებების შესრულებასთნ თუ სხვა ტიპის მიმდინარე ღონისძიებებთან.

ასევე სრულიად უკანონოა სასამართლოს გადაწყვეტილება ბრალდებულის ახლო ნათესავების, როგორც მასთან დაკავშირებული პირების, საკუთრებაში არსებული ქონების დაყადაღებასთან დაკავშირებით, შემდეგ გარემოებათა გამო:

– საქმის მასალებში არ მოიპოვება არავითარი ცნობა, როგორც ბრალდებულის, ასევე მისი ახლო ნათესავების მიერ დანაშაულებრივი გზით მოპოვებული ქონების შესაძლო განკარგვისა თუ გადამალვის თაობაზე;

– ,,დაკავშირებული პირის“ ცნებას განსაზღვრავს კანონი ორგანიზებული დანაშაულისა და რეკეტის შესახებ, რომლის თნახმადაც რეკეტირთან ან ქურდული სამყაროს წევრთან დაკავშირებული პირი არის პირი, რომელსაც იურიდიული დოკუმენტაციის საფუძველზე საკუთრებაში აქვს ქონება და არსებობს საკმარისი მტკიცებულებები, რომ იგი მიღებულია რეკეტის ან ქურდული სამყაროს წევრის დანაშაულებრივი ქმედების შედეგად და ამ ქონებით სარგებლობს რეკეტირი ან ქურდული სამყაროს წევრი.

ეს კი ნიშნავს, რომ ბრალდებულის გარემოცვის წევრთა ქონების დაყადაღება შეიძლება მხოლოდ მაშინ, თუ მას ბრალად ედება რეკეტი ან ქურდული სამყაროს წევრობა და არა სხვა ნებისმიერი დანაშაულის ჩადენა, როგორც ეს არასწორად მიიჩნია ჩვენს მიერ მოყვანილმა სასამართლო გადაწყვეტილებამ.

ამ პრაქტიკით, ნებისმიერი ბრალდებულის ახლო ნათესავის თუ მასთან სხვაგვარად დაკავშირებული უდანაშაულო ადამიანის ქონების დაყადაღება შეიძლება ყოველგვარი დასაბუთების გარეშე, რაც საკუთრების უფლების მასობრივ დარღვევამდე მიგვიყვანს საბოლოოდ.

ირაკლი კობიძე

,,რეფორმატორთა კლუბი“